Theo sách A Pulpit Commentary on Catholic Teaching (Giải nghĩa trên tòa giảng về Giáo huấn Công giáo), một trong những lý do thứ Tư và thứ Sáu được chọn là ngày ăn chay ở Roma - đó là để thay đổi thói quen tội lỗi của những người ngoại đạo vào những ngày đó.

Lịch trình của Mùa Chay

Mùa Chay khởi sự từ thứ Tư Lễ Tro, kéo dài đến Chúa nhật Phục Sinh. Và theo ý nghĩa phụng vụ, Mùa Chay kéo dài 40 ngày, tương đương với 40 ngày Chúa Giêsu ăn chay trong sa mạc.

Tuy nhiên, bạn có thể tự hỏi: làm thế nào Mùa Chay có thể là 40 ngày được nếu thứ Tư Lễ Tro luôn nằm trước Lễ Phục Sinh 46 ngày? Đó là bởi vì việc ăn chay của mùa Chay không bao gồm các ngày Chúa nhật - được coi là các Ngày Lễ (kỷ niệm Chúa phục sinh); vì vậy, trừ đi 6 ngày Chúa nhật trước lễ Phục sinh không 'ăn chay', số ngày còn lại của Mùa Chay sẽ tròn 40 ngày.

Ý nghĩa của việc ăn chay vào thứ Tư Lễ Tro và thứ Sáu Tuần Thánh

Theo sách A Pulpit Commentary on Catholic Teaching (Giải nghĩa trên tòa giảng về Giáo huấn Công giáo), một trong những lý do khiến thứ Tư và thứ Sáu được chọn là ngày ăn chay hằng tuần của các tín hữu thời sơ khai ở Roma - đó là để thay đổi thói quen tội lỗi của những người ngoại đạo vào những ngày đó.

Vào thời Giáo hội sơ khai, thứ Tư (Mercredi) đã được những người ngoại đạo hiến dâng cho thần Mercury, vị thần trộm cắp và bất công; còn thứ Sáu (Vendredi) đã được dâng cho thần Venus, thần Vệ nữ của tình yêu xác thịt và đồi trụy. Việc ăn chay vào những ngày ấy đã được suy tính kỹ lưỡng để góp phần đền bù vô số tội lỗi do những bất công và ô uế gây ra ở khắp mọi nơi gần như không có sự kiềm chế, và như thế nhằm giữ cho các Kitô hữu không sống buông thả như vậy.

Tuy nhiên, có thể lý do đầu tiên khiến ngày thứ Tư trở thành ngày ăn chay là để ghi nhớ sự phản bội của Giuđa: ăn chay để phần nào đền bù sự phản bội này, cũng là để xin lỗi Chúa vì bao nhiêu lần các Kitô hữu cũng phản bội Chúa Giêsu do tội lỗi của họ.

Còn ăn chay vào thứ Sáu vì thứ Sáu là ngày Chúa chết.

Sau này, vì nhiều lý do, Giáo hội chỉ buộc ăn chay vào thứ Tư Lễ Tro và thứ Sáu Tuần Thánh, đồng thời buộc kiêng thịt vào thứ Sáu hằng tuần. Ở đây ta cũng thấy được sự trùng hợp lý thú khi ngày khởi đầu 40 ngày của mùa Chay lại nằm đúng vào thứ Tư, là ngày ăn chay của các tín hữu thời sơ khai ở Roma. 

Lệ Hương tổng hợp từ https://aleteia.org

Đâu là Ý Nghĩa của việc xức tro trong ngày Thứ Tư Lễ Tro?

Thứ Tư Lễ Tro chúng ta bước vào mùa Chay. Mùa Chay như chúng ta biết là mùa ăn năn sám hối tội lỗi của mình và biến đổi qua việc chuẩn bị cho việc cử hành ơn cứu chuộc của chúng ta qua cái chết và phục sinh của Chúa Giêsu. Trong khi chúng ta có chiều hướng nghĩ về điều này trong ý nghĩa của việc chuẩn bị Phục sinh, tuy nhiên nó còn có ý nghĩa nhiều hơn nữa. Con người bị tách ra khỏi Thiên Chúa bởi tội nguyên tổ, được tác động bởi tình yêu, Con Thiên Chúa trở nên người để hoà giải chúng ta với Thiên Chúa bằng cái chết của Người.

Toàn thể mục đích của việc xuống thế làm người theo sách Giáo lý Giáo hội Công giáo là “Ngôi lời đã trở thành nhục thể vì chúng ta để cứu chúng ta bằng việc hoà giải chúng ta với Thiên Chúa, Đấng “yêu chúng ta và gởi con của Ngài để chuộc tội cho chúng ta” (1 Ga 4:10; CCC.457). Vì thế mà chúng ta chuẩn bị việc cử hành ơn cứu chuộc chúng ta trong mùa Chay.

Quay lại với câu hỏi, chúng ta nhận ra mặc dù có hai điều khác nhau nhưng ý nghĩa lại liên kết với nhau về việc xức tro đầu mùa Chay. Chúng được biểu lộ trong những lời mà Linh mục đọc trong lúc xức tro vào thứ Tư Lễ Tro.

Thứ nhất tro là dấu chỉ của sám hối.

Mặc dầu trong thời gian hiện đại, tro tự nó không liên kết với việc sám hối, nhưng vào thời cổ xưa việc mặc áo tang chế, và rắc tro trên mình là một biểu lộ bình thường của sám hối. Một trong những tường thuật lâu đời trong Kinh Thánh đến từ sách ông Job, khi bị tác động bởi đau khổ vì tội lỗi ông Gióp thưa với Chúa rằng “vì vậy tôi khinh thường chính mình, và thống hối trong bụi đất và tro” (G 42:6). Một thí dụ khác là Tamar, con gái của vua Đavít, người bị anh trai là Amnon, là anh cùng cha khác mẹ ép buộc bà ngủ với ông ta. Trong xấu hổ “Tamar lấy tro rắc đầy đầu, và xé nát áo chùng tay thụng bà đang mặc (x. 2 Sm 13:19).

Tương tự khi vua Ahasuerus ra lệnh giết tất cả người Do Thái trong vương quốc của ông tại Babylon, ông “Marđôkê đã xé áo mình, mặc lấy bao bị và tro bụi. Ông ra giữa thành phố mà lớn tiếng kêu oan thảm thiết” (Et 4:1). Khi lệnh của nhà vua được toàn thể các tỉnh thành biết thì nhiều người “ăn chay, khóc lóc và than vãn và vật mình trong bao bị, bụi tro (Et 4:3).

Chúa Giêsu cũng ám chỉ đến thói quen này khi nói: "Khốn cho ngươi, Kharazin! Khốn cho ngươi, Betsaiđa! Vì nếu đã xảy ra tại Tyrô và Siđôn các phép lạ diễn ra nơi các ngươi, thì từ lâu, họ đã mặc bao bị, rắc tro mà ăn năn hối cải (Mt 11:21).

Vì thế ăn chay và mặc áo tang chế và xức tro là một diễn tả thông thường của việc sám hối vào thời cổ xưa. Thường tro được rắc trên đầu như là một nhắc nhở về ý nghĩa này mà Linh mục đọc khi xức tro vào Thứ Tư lễ tro, “hãy ăn năn sám hối và tin vào Tin mừng.”

Một ý nghĩa khác của tro là nói về sự giới hạn cuộc sống của mình.

Chúng ta nhớ lại trong biến cố tạo dựng Adam, “Thiên Chúa đã nắn hình người với bụi lấy từ đất đai và Người đã hà hơi sống vào mũi nó và người đã thành mạng sống (x. St 2:7).

Một công thức khác mà Linh mục đọc khi xức tro lên trán là “hãy nhớ mình là tro bụi và sẽ trở về bụi tro.” Ở đây chúng ta được nhắc rằng chúng ta sẽ không sống đời đời trên trái đất, và rằng chúng ta sẽ từ bỏ tất cả những tiện nghi và vui thích trần thế. Vì thế việc sám hối mùa Chay của chúng ta bao gồm việc từ bỏ một số tiện nghi và vui thích này để thanh tẩy tội lỗi và kết hiệp với Chúa trong việc chuẩn bị cuộc gặp gỡ Người trong giờ chết của mình.

Tro theo truyền thống được làm từ những cành lá được làm phép trong Chúa Nhật lễ lá của năm trước đó. Tro có thể được xức trên trán với dấu thánh giá hoặc bỏ một ít lên đầu theo thói quen của Tây Ban Nha, Ý và Châu mỹ La-tinh.

Tại Rôma, theo thói quen, tro được rảy trên đầu của Đức Thánh Cha sau một cuộc kiệu ngắn từ nhà thờ thánh Anselmo đến Vương cung Thánh đường Santa Sabina. Vì thế vào Thứ Tư Lễ Tro, bắt đầu mùa Chay. Theo truyền thống tại Rôma, các buổi cử hành được diễn ra theo lượt tại các nhà thờ được gọi là các “Trạm.” Trạm đầu tiên sẽ được Đức Thánh Cha cử hành, bắt đầu đoàn rước thống hối từ nhà thờ thánh Anselmo đến Vương cung Thánh đường thánh Sabina.

Tham dự đoàn rước thường có các Hồng y, Giám mục, các Đan sĩ Dòng Bênêđíctô của nhà thờ Anselmo và các cha Dòng Đa Minh của nhà thờ thánh Sabina, cùng với các tín hữu. Kết thúc buổi rước tại Vương cung Thánh đường thánh Sabina sẽ có Thánh Lễ với nghi thức làm phép và xức tro.

Lm. Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Tuyết 

Với mục đích để Lời Chúa được loan truyền và thông tin Giáo hội được lan tỏa, Legio Mariæ sẵn lòng để các tổ chức và cá nhân sử dụng lại tin bài đã đăng trên báo giấy và báo mạng legiomariævn.com của mình.

Tuy nhiên, vì đức công bằng và sự bác ái, xin quý vị vui lòng ghi đầy đủ nguồn như sau: “Theo Đạo Binh Đức Mẹ, website: legiomariævn.com”.

Ngoài ra, nếu chia sẻ bài lên mạng xã hội (Facebook, Twitter…), đề nghị dùng đường dẫn gốc trên website của Đạo Binh Đức Mẹ.