Bước vào Mùa Chay Thánh

Giuse Phạm Đình Ngọc, SJ

Để chiến thắng trên đấu trường khốc liệt, người chiến sĩ cần thao luyện và trui rèn ý chí. Thao trường càng đổ mồ hôi, chiến trường càng bớt đổ máu. Đó là quy luật áp dụng cho mọi thời, mọi nơi và mọi người, nếu người ta muốn thành công. Trong đạo Công giáo cũng thế, hằng năm Giáo hội dành một Mùa Chay ^[1]. Thánh 40 mươi đêm ngày, để giúp con cái mình khỏe về thể chất, mạnh về tinh thần và tăng sức đề kháng cho tâm hồn. Bởi đó, ăn chay hoặc sống Mùa Chay không chỉ giữ luật lệ, nhưng trên hết là thể hiện tình yêu dành cho chính mình, cho Thiên Chúa và cho tha nhân. Khi đó, người ta mới thực sự đủ sức chạy nhanh, vươn xa đến đời sống tốt lành, quân bình và thánh thiện.

Bài Tin Mừng Chúa Nhật đầu Mùa Chay hôm nay ^[2], chúng ta thấy Đức Giêsu cũng đi vào con đường chay tịnh. Hơn ai hết, chính Ngài biết chặng đường sứ vụ công khai cơ man nào là gian nan thử thách phía trước. Để chuẩn bị hành trang lên đường, Đức Giêsu, Chúa của chúng ta bước vào những ngày chiến đấu thiêng liêng trong hoang mạc. Dĩ nhiên nơi ấy Ngài không cô độc trước những lần cám dỗ của Ma quỷ ^[3]. Ngài có Chúa Thánh Thần hằng nâng đỡ, các thiên sứ phục vụ. Ngài sống trong hoang mạc, giữa loài dã thú. Đó là những dấu hiệu cho thấy Đức Giêsu luôn chiến thắng Xa-tan, thắng cơn thử thách và cám dỗ.

Nhiều khi tôi nghĩ Đức Giêsu là Chúa, Ngài mới vượt qua mọi thử thách, và làm được mọi thứ. Ngược lại, là phận con người, làm sao tôi thắng được cơn cám dỗ, làm sao tôi sống sót trong cuộc chiến với Ma quỷ, hoặc làm sao tôi sống tốt trong Mùa Chay được? Lúc đầu tôi tưởng những câu hỏi ấy chính đáng, hợp lý, hợp tình. Có khi tôi muốn rút lui, bỏ cuộc.

Nhưng đúng là tôi đã lầm, lầm to! Bởi chính khi đó tôi đã thất bại, Ma quỷ đã chiến thắng ngay trong lúc đó. Thực vậy, các nhà thiêng liêng chỉ cho chúng ta rằng: trong khi đang muốn sống tốt, đang tiến lên trên đà nhân đức, thì Ma quỷ bày ra những mưu hèn, kế bẩn để làm nhụt chí anh hùng của người ta. Thực tế nó thường thành công với chiêu thức này. Mùa Chay năm nay, Chúa muốn tôi đừng đi vào đừng mòn hèn hạ ấy. Hèn hạ vì chưa chiến đấu tôi đã bỏ cuộc!

Chúa hứa với những ai bước vào mùa chiến đấu thiêng liêng: “Con sẽ chiến thắng được ma quỷ!” Lý do là vì trong Mùa Chay, trong trận chiến thiêng liêng này, con người đứng giữa Thiên Chúa và Ma quỷ. Quỷ ma ra sức thuyết phục, lôi kéo và xúi ta chiều theo những lời mật ngọt của hắn. Nếu ta làm theo những chiêu trò tầm phào của nó, chúng ta sẽ xa Thiên Chúa và sẽ rơi vào bẫy. Thật bại là điều không tránh khỏi cho những ai bắt tay với kẻ thù là Ma quỷ. Ngược lại, Thiên Chúa và các thiên thần của Ngài hằng đến nâng đỡ, hướng dẫn và ban ơn để chúng ta chiến thắng được Ma quỷ. Người nào càng gần Chúa, càng để tâm đến những vũ khí thiêng liêng, người ấy càng mau chiến thắng. Dẫu sao trong trận chiến này, có khi chân rã, tay rời, nhưng Thiên Chúa luôn chờ ta phía trước.

Ai cũng biết ăn chay là giữ gìn thân xác trong sạch bằng cách tuân giữ các luật lệ và giảm bớt ăn uống, chi tiêu. Đó là lối sống đi ngược lại với thế gian, chỉ dành cho những ai muốn nên thánh, muốn gần Chúa và muốn được hạnh phúc đích thực. Để sống Mùa Chay thánh, Giáo hội mời gọi chúng ta ba việc làm cần thiết: ăn chay, cầu nguyện và bố thí. Đó là ba bảo bối để ta chống lại kẻ thù là Ma quỷ.

Cầu nguyện để liên lạc mật thiết với Thiên Chúa, nghe Ngài chỉ dẫn và nhận được ơn thiêng. Ăn chay để thấy mình yếu đuối, nhỏ bé và cần tựa nép bên lòng Chúa. Bố thí để liên lạc với tha thân, những người thân cận với chính mình. Người khác chính là món quà để chúng ta thể hiện tình yêu con người. Khi đó, các luật lệ trong Mùa Chay thánh không còn nặng nề nữa, nhưng người ta sẽ chu toàn nó với rất nhiều tình yêu.

Bốn mươi ngày chiến đấu thiêng liêng của Đức Giêsu được thánh Máccô thuật lại chỉ vỏn vẹn trong hai câu. Chúng ta chỉ đọc trong chớp mắt là xong 2 câu ngắn gủi này. Tuy nhiên, thực tế đó là thời gian rất dài, nhất là khi Đức Giêsu gặp thử thách. Thánh Mátthêu mô tả biến cố này chi tiết hơn. Thực ra trong cuộc chiến thiêng liêng, ít ai để ý đến ngày giờ. Được ở gần Thiên Chúa, được sức mạnh để vượt thắng những cám dỗ thì quan trọng hơn. Khi đó, mọi thời gian đều là ân sủng, là món quà để người ta thao luyện chính mình, tập tành để có sức đề kháng chống lại Ma quỷ. Tại sao?

Lý do là vì Thiên Chúa không mời tôi sống Mùa Chay mà thôi. Chẳng lẽ chỉ hãm mình đền tội trong 40 ngày, rồi sau đó, trở lại nếp sống buông thả. Như thế nào ích gì! Mùa Chay là thời gian đặc biệt để mình tập luyện, và khi có kinh nghiệm, có thói quen, người ta tiếp tục sống những ngày tiếp theo. Điều này chúng ta có thể thấy trong lời mời gọi của Đức Giêsu, sau khi Ngài ra khỏi hoang địa: “Thời kỳ đã mãn, và Triều Ðại Thiên Chúa đã đến gần. Anh em hãy sám hối và tin vào Tin Mừng.” (Mc 1,15).

– Thời kỳ đã mãn: Nghĩa là thời đại mới đã đến, thời cuối cùng, cánh chung đã đến. Đây là thời kỳ Thiên Chúa thực hiện lời hứa ơn cứu độ mà Ngài đã hứa từ ngàn xưa. Tôi thử tính tuổi thọ: “Trong ngoài bảy chục, mạnh giỏi chăng là được tám mươi, mà phần lớn chỉ là gian lao khốn khó, cuộc đời thấm thoát, chúng ta đã khuất rồi.” (x. Tv 90). Khi ấy tôi phải trả lẽ trước mặt Thiên Chúa. Bởi thế hôm nay Chúa cho tôi nhiều cơ hội để chuẩn bị hành trang cho ngày về với Chúa.

– Thiều Đại Thiên Chúa đã đến gần: Đó chính là Đức Giêsu Kitô mà toàn dân mong chờ. Ngài đã và đang hiện diện để mời gọi người ta nhận ra Ngài, nhận ra uy quyền của Thiên Chúa đang tỏ cho muôn người.

– Anh em hãy sám hối và tin vào Tin Mừng: Đây là câu chúng ta được nghe khi nhận tro trong ngày Thứ Tư Lễ Tro. Tôi được nhắc nhở sám hối, nghĩa là suy nghĩ khác trước, đổi ý, đổi tâm tình, đổi não trạng, hối tiếc, hối hận về những lầm lỗi của mình. Hoặc theo ngôn sứ Giê-rê-mi-a, sám hối là thay đổi hướng đi, triệt để quay về với Thiên Chúa, dấn bước vào cuộc sống mới. Đức Giêsu còn mời gọi thêm: lấy đức tin mà bước đi trên hành trình này. Mở ngoặc nơi đây, dĩ nhiên ai đang bước đi trên đường nhân đức, gần với Chúa, thì cứ tiếp tục, xin đừng “thay đổi hướng”, nhưng cứ để Chúa dẫn đưa.

Để kết thúc, chúng ta ao ước Mùa Chay năm nay có nhiều điều thú vị chờ ta phía trước. Niềm vui của ngày Tết Tân Sửu cũng cho ta nhiều hân hoan để làm mới lại đời sống đức tin. Một Tân niên an lành, một khởi đầu Mùa Chay thánh đức, một hành trình mở ra nhiều hứa hẹn; và cùng với Đức Giêsu, chúng ta cùng canh tân chính mình.

---------------------------------------------------------------------

^[1] Mùa Chay (Tiếng Anh: Lent, tiếng Latin: Quadragesima–tuần chay giới) bắt đầu từ ngày thứ Tư Lễ Tro và kéo dài 40 ngày cho đến trước lễ Tiệc Ly vào thứ Năm Tuần Thánh.

^[2] Mc 1,12-15.

^[3] Ma quỷ theo truyền thống Công giáo là một thiên thần sa ngã. Thánh Kinh mô tả Ma quỷ là tên sát nhân, cha sự gian dối, kẻ chống lại Thiên Chúa và Đức Kitô. (x.Từ Điển Công Giáo). Chúng ta cũng thường gọi Ma quỷ với vài tên khác nhau: kẻ thù của bản tính loài người, Luxiphe, thần dữ.

Hành Trình 40 Ngày Chay Thánh

Lm. Anphong Vũ Đức Trung, O.P.

Khởi đầu Mùa Chay, chúng ta nhận tro xức trên đầu với lời “Hãy Sám Hối và Tin vào Tin Mừng”; và lắng nghe lời Thiên Chúa mời gọi: “hãy hết lòng trở về với Ta, hãy ăn chay, … trở về cùng Đức Chúa… bởi vì Người từ bi và nhân hậu” (Ge 2,12-18); hãy làm hòa với Thiên Chúa… anh em đã nhận ân huệ của Thiên Chúa, thì đừng để trở nên vô hiệu” (2 Cr 5, 20-6,2).

Hơn nữa, “làm việc lành phúc đức, cầu nguyện và ăn chay” (x. Mt 6,1-6.16-18) là những thực hành căn bản trong suốt mùa Chay. 

Còn hơn là bố thí hay chia sẻ cơm bánh, “làm việc lành phúc đức” là trao ban chính bản thân mình, thời giờ, năng lực… để phục vụ tha nhân. Việc này dễ dàng được thực hiện khi vượt qua nỗi e ngại, sợ hãi của bản thân để tình yêu quảng đại hơn với anh chị em mình.

Còn hơn chỉ Cầu nguyện, chúng ta khát khao lớn lên trong tương giao với Thiên Chúa, Đấng hằng yêu thương và che chở chúng ta. Việc này chỉ được thực hiện “Khi tôi đã mất đi vẻ hào nhoáng bên ngoài; Và tính kiêu căng, và tài đóng kịch; Với khả năng làm cho tôi nên quan trọng khác thường…" để tình yêu dồi dào hơn với Thiên Chúa.

Còn hơn ăn chay là kiêng bớt ít thực phẩm và thức uống, chúng ta cần loại trừ những cản trở cho tương giao với Thiên Chúa và với tha nhân, loại trừ mọi thứ "chỉ- tập-trung-vào-mình", để đời sống chúng ta dìm ngập trong Tình yêu và Ân sủng Thiên Chúa.

Hành trình 40 ngày mùa Chay - thời gian cần và đủ- để chiêm nghiệm đời sống vốn có những cám dỗ Danh-Lợi-Thú và cùng với Chúa Giêsu vượt thắng (Chúa nhật 1);

Để thay đổi đời sống sáng tươi và đẹp đẽ hơn như Chúa Giêsu biến hình (Chúa nhật 2); 

Hơn nữa, đời sống Kitô hữu là “khao khát Thiên Chúa, Nước Hằng Sống” (Chúa nhật 3);

Để có thể “sáng mắt, sáng lòng” nhận ra Thiên Chúa đang hiện diện “tại đây và ngay lúc này” nơi thiên nhiên, nơi con người và nơi mọi biến cố cuộc đời (Chúa nhật 4). 

Cuối hành trình là sống lại trong Tình yêu và Ân sủng (Chúa nhật 5), vượt qua và phục sinh để “con sâu trở thành con bướm”.

Tro …

Tác giả Charles Singer – Bản dịch OFM

Là bụi đường, cuốn theo chiều gió,

Là vật dơ lẻn vào khắp chốn khắp nơi,

Ai cũng tìm cách lau chùi cho sạch.

Tro là cái gì còn lại đó

Khi tất cả đã cháy tiêu tan,

Là đô thị hoang tàn

Vì những kẻ sát nhân đã phát điên nổi lửa ;

Là mối tình bằng hữu hôm nay không còn nữa,

Vì tính ích kỷ của đôi bạn cố tri ;

Là tình yêu của đôi vợ chồng

Đã tan vỡ vì thói kiêu căng

Trong lòng anh, trong lòng chị ;

Là vẻ đẹp của ngày nào

Nay trở thành nắm tro tàn lạnh lẽo.

Tro là cái gì còn lại đó

Khi niềm hy vọng của ta bị tiêu tan ;

Là cái gì chung cuộc còn lại đó

Khi kiếp sống của ta đến hồi kết liễu.

 

Thế con người là gì ?

Con người không thể làm được chi

Mà một ngày kia lại chẳng thành tro bụi.

Trò tàn là dấu hiệu cho thấy ta bé nhỏ,

Dứt khoát không thể làm được chi

Có cơ may tồn tại.

Đa-vít, vua Ít-ra-en,

Tay anh hùng hào kiệt,

Đương lúc tuổi xuân, nhận biết mình tội lỗi,

Đã rắc tro lên đầu.

Vua thánh Lu-y, thấy mình sắp chết,

Đã bảo gia nhân khiêng đặt nằm trên tro

Để đi nghênh đón Chúa.

Tro bám vào thân thể

Như lớp bùn dơ :

Có ai nhận ra đó là vua nữa !

Còn đâu vàng bạc, còn đâu quyền thế !

Còn gì lôi cuốn, còn gì tươi trẻ !

Khi lớp sơn hào nhoáng đã rơi rồi,

Thì chỉ còn lại con người thôi

Với tội lỗi và yếu đuối,

Chờ Chúa đến thanh tẩy,

Gột rửa cho sạch mọi vết nhơ,

Và đưa vào dự tiệc.

 

Tro là những gì còn sót lại

Khi tôi đã mất đi

Vẻ hào nhoáng bên ngoài,

Và tính kiêu căng, và tài đóng kịch,

Với khả năng làm cho tôi nên quan trọng khác thường.

Tro là cái gì còn lại đó

Khi tôi đã mất đi

Những chiếc mặt nạ tôi ưa mang

Cho mình ra đẹp đẽ.

Tro tàn chấm dứt vẻ hào nhoáng bên ngoài của tôi.

Thế thì càng hay, cớ sao lại buồn ?

Kể từ nay, tôi sẽ không còn phải bận tâm

Với những gì tôi cứ nghĩ là cần cho cuộc sống :

Những thứ tôi dùng, những đồ tôi có,

Những buổi tiếp tân,

Những gì làm cho người ta lác mắt,

Dáng vẻ bên ngoài khi tôi xuất hiện.

 

Nếu tôi đưa mắt nhìn nắm tro tàn,

Đâu phải để vùi mình trong khốn khổ,

Hay là mang bộ mặt ê chề

Của người gặp thất bại triền miên.

Cũng không phải là để nhắc cho mình

Rằng tôi không đáng là gì cả,

Chẳng làm nên cháo cơm gì hết.

Tôi phải có gan nhận nắm tro tàn

Để biết mình rồi sẽ tới đâu

Nếu không vận dụng trí não với con tim

Để vươn mình đứng thẳng.

Tôi phải có gan nhận nắm tro tàn,

Để nhắc nhở cho mình

Rằng gặp thất bại, vẫn có thể vươn lên,

Rằng dưới lớp bùn dơ bẩn, hôi tanh,

Luôn có những báu vật còn cất giấu.

Tôi phải có gan nhận nắm tro tàn,

Để nói với tôi rằng mình bé bỏng,

Nhưng nhất là để bắt tôi phải kêu lớn tiếng

Rằng tôi có thể vượt lên trên những gì bé nhỏ,

Rằng tôi đã khá hơn hồi còn yếu đuối,

Và tay tôi có thể xây dựng một cái gì tồn tại,

Rằng tôi có thể làm chớm nở tình yêu,

Đem lại niềm hy vọng,

Đưa tay ra vỗ về âu yếm,

Chấm dứt mối khổ đau,

Trở nên bạn đồng hành của Chúa.

 

Thế thì, các bạn của tôi ơi,

Hãy bốc tro đầy tay và đưa mắt nhìn :

Dưới lớp tro tàn, có than đỏ rực.

Chỉ cần gió nổi lên là lửa hồng bừng cháy,

Thiêu rụi đêm đen, đẩy lùi bóng tối.

 

Này các bạn ơi, hãy đứng thẳng, vươn cao,

Ngang tầm Chúa vươn cao, đứng thẳng.

Đưa mắt nhìn xem : dưới lớp tro tàn,

Có cái gì Chúa đã gieo, còn tiềm tàng trong đó.

Đưa mắt nhìn xem : Chúa đến tìm ta,

Dầu ta mang dáng vẻ nào đi nữa.

Hãy lắng tai nghe : Chúa cho nổi gió,

Và từ nắm tro tàn của ta,

Lửa hồng bừng cháy.

Mãnh liệt thay, ngọn lửa mối tình ta !

Lm. Antôn Nguyễn Văn Độ

Giáo hội khai mạc Mùa Chay Thánh (Mồng 6 Tết Tân Sửu 2021), bằng nghi thức làm phép tro và mỗi người nhận tro trên đầu, cùng lúc đó sẽ nghe được một trong hai câu Lời Chúa: Hãy ăn năn sám hối và đón nhận Tin Mừng, hoặc: Ta là thân cát bụi sẽ trở về cát bụi (SLRM).

Tro, dù nhỏ nhặt, nhưng nhắc nhở chúng ta một thực tế rằng chúng ta theo đuổi và lo lắng mỗi ngày, chăm chỉ làm việc, muốn chiếm hữu tất cả, nhưng chúng ta sẽ không mang theo được sự giàu có khi từ giã cuộc sống này, chúng ta sẽ không còn gì. Thực tại trần gian biến mất như tro trong gió. Những thứ chúng ta đang có chỉ là tạm thời, quyền lực qua đi, thành công sẽ phai nhòa. Nó giống như một ngọn lửa: một khi lụi tàn, chỉ còn lại tro.

Mùa Chay là thời gian để giải thoát bản thân khỏi ảo ảnh đuổi theo cát bụi. Mùa Chay giúp chúng ta nhận ra rằng, chúng ta được tạo thành vì Chúa, chứ không phải vì thế gian; vì sự vĩnh cửu của thiên đàng, chứ không phải vì sự tạm thời trần thế; vì tự do của con cái Chúa, chứ không phải để làm nô lệ cho vạn vật.

Chủ đề sứ điệp Mùa Chay năm 2021 này là: “Này chúng ta lên Giêrusalem” (Mt 20,18). Mùa Chay: Thời gian làm tươi mới Niềm tin, Hy vọng và Tình yêu.

Đức Thánh Cha viết: “Mỗi giây phút của cuộc đời đều là thời gian để chúng ta tin tưởng, hy vọng và yêu thương. Lời kêu gọi sống Mùa Chay như hành trình hoán cải, cầu nguyện và làm phúc, giúp cho niềm tin đến từ Chúa Kitô hằng sống, niềm hy vọng được cảm hứng do hơi thở của Chúa Thánh Thần và tình yêu chảy tràn từ trái tim nhân hậu của Chúa Cha được sống động trở lại nơi cộng đồng và cá nhân mỗi người chúng ta” (Trích sứ điệp Mùa Chay 2021).

Hành trình của Mùa Chay hướng về Phục Sinh. Toàn bộ cuộc lữ hành của đời Kitô hữu được chiếu soi nhờ ánh sáng phục sinh. Đức Thánh Cha nhấn mạnh đến việc cần làm là Ăn chay, cầu nguyện và bố thí, như lời rao giảng của Chúa Giêsu (x. Mt 6,1-18), là điều kiện giúp chúng ta hoán cải và thể hiện sự hoán cải. Nẻo đường khó nghèo và bỏ mình (ăn chay), quan tâm và yêu thương chăm sóc người nghèo (bố thí), và như trẻ thơ trò chuyện với Chúa Cha (cầu nguyện) làm cho chúng ta có thể sống đức tin chân thành, đức cậy sống động và đức ái tích cực (x. Sứ điệp Mùa Chay 2021).

Để ba tương quan này gắn kết với nhau, điều kiện đã được Chúa Giêsu nói rõ đó là: nội tâm. Những việc chúng ta làm trong Mùa Chay xuất phát từ sâu thẳm của tâm hồn hướng lên Thiên Chúa và hướng đến anh em, chứ không phải là hình thức bên ngoài. Vì thế, ăn chay, cầu nguyện cũng như bố thì là những việc được làm vì đẹp lòng Chúa, chứ không phải cho người ta thấy.

Vậy làm thế nào để thực hiện ba điều Tin Mừng nhắc nhở chúng ta: Ăn chay - cầu nguyện - bố thí.

Những việc đạo đức chúng ta làm hàng ngày qui vào ba điều đó. Không phải Mùa Chay chúng ta vẫn làm. Bằng chứng là chúng ta vẫn cầu nguyện, đọc kinh, dự lễ, lãnh nhận các bí tích là chúng ta cầu nguyện. Các ngày thứ Sáu, Thứ Tư Lễ Tro, Thứ Sáu Tuần Thánh, và các dịp lễ khác chứng ta vẫn ăn chay. Giúp đỡ người nghèo, góp tiền cho người nghèo ăn Tết là bố thì. Nhưng trong Mùa Chay Thánh, chúng ta phải làm những việc bình thường đó với một tinh thần mới mẻ, tinh thần của Đức Kitô, tinh thần của Tin Mừng. Ăn chay để yêu mến Thiên Chúa và tha nhân, vì yêu mến là chú vào người khác và xem họ như một với chính mình (x. Fratelli Tutti, 93). Ăn chay giải thoát chúng ta khỏi tất cả những gì xâm chiếm đời ta, như khỏi chủ nghĩa tiêu thụ và thừa mứa thông tin (cả thông tin thật lẫn thông tin giả), để mở lòng ra với Đấng đến với chúng ta, Người nghèo khó trong mọi sự nhưng “đầy tràn ân sủng và sự thật” (Ga 1,14).

Đức Thánh Cha viết: “Trong hoàn cảnh lo âu hiện nay, khi mọi việc có vẻ mong manh và bấp bênh, thì việc nói về niềm hy vọng dường như là một thách đố. Nhưng Mùa Chay chắc chắn là mùa hy vọng, khi chúng ta quay trở lại với Thiên Chúa là Đấng vẫn tiếp tục nhẫn nại để chăm sóc thụ tạo của Người, đang khi chúng ta lại thường ngược đãi” (x. TĐ. Laudato si’, 32-33; 43-44).

Đức Thánh Cha khuyên, trong Mùa Chay, “hãy nói những lời tích cực để vỗ về, trợ lực, an ủi và khích lệ chứ không nói những lời miệt thị, bi quan, khích bác hoặc chê bai” (Fratelli Tutti, 223). Đôi khi để trao tặng niềm hy vọng, chỉ cần là một người tử tế, “sẵn sàng bỏ qua những bận tâm và việc cần làm ngay của mình để lưu tâm đến người khác, để trao tặng một nụ cười, để nói một lời động viên, để lắng nghe giữa một nơi chốn đầy vẻ dửng dưng" (nt., 224).

Tình yêu là biểu hiện cao nhất của đức tin và niềm hy vọng của chúng ta, cân bước theo bước Chúa Kitô, trong việc quan tâm và động lòng thương mọi người. Tình yêu là bước nhảy vọt của con tim, đưa chúng ta ra khỏi chính mình và tạo nên mối liên kết chia sẻ và hiệp thông. Tình yêu là món quà mang lại ý nghĩa cho cuộc đời chúng ta.

Sống Mùa Chay với tình yêu, là quan tâm tới những người đau khổ hay cảm thấy bị bỏ rơi và sợ hãi vì đại dịch Covid-19. Trong bối cảnh tương lai vô cùng bất ổn, hãy ghi nhớ lời Chúa nói với tôi tớ Người: “Đừng sợ, vì Ta đã chuộc ngươi về” (Is 43,1) để với tình bác ái, chúng ta biết trao tặng những lời nói làm vững dạ an lòng và giúp người khác nhận ra rằng Thiên Chúa yêu thương họ như những người con.

Lạy Mẹ Maria và Thánh Cả Giuse xin đồng hành với chúng con trong Mùa Chay Thánh này. Amen.

LẶNG

Trầm Thiên Thu

Xức tro là dấu chỉ ăn năn, là dấu chay, chìa khóa cần thiết để mở cửa lòng thương xót. Càng nhiều tuổi càng trải qua nhiều Mùa Chay, cũng là một dạng phúc vì có thêm thời gian để sám hối, nhưng quan trọng là có thực sự chân thành hay chỉ theo mùa – kiểu phong trào vậy thôi.

Khoảng tĩnh lặng thực sự rất quan trọng – với cả đời thường và tâm linh. Chỉ trong khoảng tĩnh lặng đó mới có được những vĩ nhân, những thiên tài, và tất nhiên cũng chỉ như thế mới có thể lắng nghe tiếng Chúa. Các vị thánh được tôi luyện trong cõi tĩnh lặng như vậy.

Trong Kinh Thánh không thấy đề cập tục lệ Mùa Chay nhưng có nói tới việc sám hối và rắc tro trên đầu, (2 Sm 13:19; Et 4:1; Đn 9:3; Mt 11:21) hoặc ngồi trên đống tro. (G 2:8) Đó là cách thể hiện sự trở về với Thiên Chúa. Trở về không chỉ cần thiết mà còn cấp bách, vì phải trở về cho kịp khi Thiên Chúa còn thương xót mà chờ đợi, vì chính Ngài đã mời gọi: “Các ngươi hãy HẾT LÒNG trở về với Ta, hãy ăn chay, khóc lóc, và thống thiết than van.” (Ge 2:13)

Mùa Chay được gọi là cơ hội thuận tiện, kéo dài 40 ngày sám hối và “chết” cho tội lỗi mình đã vấp phạm, ăn chay 40 ngày là cách noi gương Chúa Giêsu. (Mt 4:1-11) Mùa Chay buồn mà vui, màu tím ảm đạm mà xán lạn. Đó là “khoảng chuẩn bị” nghiêm túc trong khi vui mừng chờ đón Con Thiên Chúa phục sinh. Thánh Phaolô nói: “Nếu chúng ta CÙNG CHẾT với Đức Kitô, chúng ta cũng sẽ CÙNG SỐNG với Người.” (Rm 6:8) Có vẻ đơn giản mà nhiêu khê.

Ăn chay không chỉ là nhịn đói về thể lý mà quan trọng là nhịn đói về tinh thần, gọi là tịnh tâm – kể cả tịnh khẩu. Chay tịnh phải thực hành kín đáo chứ không tỏ vẻ hình thức, ăn chay chỉ có Chúa và mình biết thôi. Phàm nhân ưa bề ngoài, thế nên kín đáo không là điều dễ thực hiện. Về động thái kín đáo, Thomas Carlyle (1795-1881) nhận xét: “Sự kín đáo là thành tố của mọi điều tốt đẹp, thậm chí cả đức hạnh, cả cái đẹp cũng bí ẩn.” Người kín đáo là người thận trọng, “thận trọng là con trưởng của sự khôn ngoan.” (Victor Hugo, 1802-1885) Thật tuyệt!

Tội nhân là người làm mất lòng Chúa, nghĩa là đối lập với Ngài, vì thế mà phải sám hối. Khóc lóc trong lòng cần thiết hơn là khóc lóc bề ngoài, khóc lóc bằng những giọt nước mắt cá sấu: “Đừng xé áo, nhưng hãy xé lòng. Hãy trở về cùng Đức Chúa là Thiên Chúa của anh em, bởi vì Người từ bi và nhân hậu, chậm giận và giàu tình thương, Người hối tiếc vì đã giáng hoạ. Biết đâu Người chẳng nghĩ lại và hối tiếc mà để lại phúc lành, hầu anh em có lễ phẩm và lễ tưới rượu dâng lên Đức Chúa là Thiên Chúa của anh em.” (Ge 2:12-14) Nghi thức thời xưa khác nghi thức ngày nay, nhưng mục đích vẫn là chứng tỏ sự ăn năn sám hối thật lòng để nài van Thiên Chúa xót thương. Chắc chắn Ngài xót thương, vì chúng ta còn sống trong Giờ Thương Xót – nhưng không ai biết lúc nào kết thúc.

Mệnh lệnh của Thiên Chúa được ngôn sứ Giôen thông báo: “Hãy rúc tù và tại Sion, ra lệnh giữ chay thánh, công bố mở cuộc họp long trọng; hãy tụ tập chúng dân, mời dự đại hội thánh, triệu tập các cụ già, tụ họp đám thiếu nhi cũng như trẻ thơ còn đang bú. Tân lang hãy ra khỏi loan phòng, tân nương hãy rời bỏ phòng khuê! Giữa tiền đình và tế đàn, các tư tế phụng sự Đức Chúa hãy than khóc và nói rằng: Lạy Đức Chúa, xin dủ lòng thương xót dân Ngài! Xin đừng để gia nghiệp của Ngài phải nhục nhã và nên trò cười cho dân ngoại! Chẳng lẽ các dân lại được cớ mà nói: Thiên Chúa của chúng ở đâu rồi?” (Ge 2:15-17) Giữ chay là việc thánh, ai cũng phải thực hiện. Làm thì được phúc, không làm thì không chỉ vô phúc mà còn bị trừng phạt. Vả lại, chỉ những ai sạch tội mới được đến gần Thiên Chúa.

Thiên Chúa đã xót thương khi thấy dân chúng thành tâm sám hối, họ đã “nồng nhiệt yêu thương đất của Người, đã tỏ lòng khoan dung đối với dân Ngài.” (Ge 2:18) Điều ghê tởm là tội lỗi, nguy hiểm với con người, nhưng tội lỗi sẽ hóa thành “chuyện nhỏ” nếu chúng ta sám hối: “Tội các ngươi, dầu có đỏ như son, cũng ra trắng như tuyết; có thẫm tựa vải điều, cũng hoá trắng như bông.” (Is 1:18) Chính Chúa Giêsu xác định với Thánh Faustina: “Lòng Thương Xót của Ta lớn hơn tội lỗi của con và toàn thế giới.” (Nhật Ký, số 1485) Thật vậy, chính Lòng Thương Xót của Thiên Chúa sẽ khỏa lấp tất cả nếu chúng ta thành tâm ăn năn, quyết tâm chừa cải, chứ không làm cho có lệ, nếu như vậy thì chỉ là lợi dụng Lòng Thương Xót của Thiên Chúa nhân lành.

Biết tình trạng của mình nên Thánh Vịnh gia van xin: “Lạy Thiên Chúa, xin lấy lòng nhân hậu xót thương con, mở lượng hải hà xoá tội con đã phạm. Xin rửa con sạch hết lỗi lầm, tội lỗi con, xin Ngài thanh tẩy. Vâng, con biết tội mình đã phạm, lỗi lầm cứ ám ảnh ngày đêm. Con đắc tội với Chúa, với một mình Chúa, dám làm điều dữ trái mắt Ngài.” (Tv 51:3-6a) Biết nhận lỗi là biết phục thiện, người đó được Thiên Chúa tha thứ ngay, vì Ngài luôn kiên trì chờ đợi chúng ta tự thú với Ngài: “Tội đã phạm, con xin xưng thú, lỗi lầm vương phải, con áy náy băn khoăn.” (Tv 38:19)

Thiên Chúa biết chúng ta cần gì, nhưng Ngài muốn chúng ta chứng tỏ rằng chúng ta cần Ngài, và Ngài ban cho chúng ta nhiều hơn chúng ta tưởng. Cầu xin Ngài thương xót cũng là cách thể hiện lòng yêu mến đối với Ngài: “Lạy Chúa Trời, xin tạo cho con một tấm lòng trong trắng, đổi mới tinh thần cho con nên chung thuỷ. Xin đừng nỡ đuổi con không cho gần Nhan Thánh, đừng cất khỏi lòng con thần khí thánh của Ngài. Xin ban lại cho con niềm vui vì được Ngài cứu độ, và lấy tinh thần quảng đại đỡ nâng con.” (Tv 51:12-14) Hằng ngày, không chỉ trong Mùa Chay này, mà suốt cả cuộc đời, chúng ta luôn phải cầu xin: “Lạy Chúa Trời, xin mở miệng con, cho con cất tiếng ngợi khen Ngài.” (Tv 51:17) Cầu nguyện không chỉ là xin mà còn phải tôn vinh, chúc tụng, và tạ ơn Chúa – nhất là trong lúc chúng ta cảm thấy mình “vô duyên” hơn người khác.

Là phàm nhân cũng có nghĩa là tội nhân: “Lúc chào đời con đã vương lầm lỗi, đã mang tội khi mẹ mới hoài thai.” (Tv 51:7) Ai cũng sai lầm, phạm sai lầm là xúc phạm tới người khác, nguy hiểm nhất là xúc phạm tới Thiên Chúa, vì thế mà luôn cần sự hòa giải và sự tha thứ. Thánh Phaolô nói: “Chúng tôi là sứ giả thay mặt Đức Kitô, như thể chính Thiên Chúa dùng chúng tôi mà khuyên dạy. Vậy, nhân danh Đức Kitô, chúng tôi nài xin anh em hãy làm hoà với Thiên Chúa. Đấng chẳng hề biết tội là gì thì Thiên Chúa đã biến Người thành hiện thân của tội lỗi vì chúng ta, để làm cho chúng ta nên công chính trong Người.” (2 Cr 5:20-21)

Suốt đời chúng ta phải ăn chay và sám hối, đặc biệt là Mùa Chay – thời gian thuận tiện, mùa thương xót, mùa cứu độ. Thánh Phaolô cho biết: “Vì được cộng tác với Thiên Chúa, chúng tôi khuyên nhủ anh em: anh em đã lãnh nhận ân huệ của Thiên Chúa, đừng để trở nên vô hiệu. Quả thế, Chúa phán rằng: Ta đã nhận lời ngươi vào thời Ta thi ân, phù trợ ngươi trong ngày Ta cứu độ. Vậy, đây là thời Thiên Chúa thi ân, đây là ngày Thiên Chúa cứu độ.” (2 Cr 6:1-2) Mỗi mùa có đặc tính riêng, Mùa Chay cũng có nét đặc trung so với các mùa khác.

Dù với đời hay đạo, sự kín đáo cũng cần cả nội tại và ngoại tại. Nhưng Thiên Chúa rất ghét thói ba hoa, thói giả hình, nói hay mà làm dở. Chúa Giêsu vừa nhắc nhở vừa truyền lệnh: “Khi làm việc lành phúc đức, anh em phải coi chừng, chớ có phô trương cho thiên hạ thấy. Bằng không, anh em sẽ chẳng được Cha của anh em, Đấng ngự trên trời, ban thưởng.” (Mt 6:1) Dùng hai chữ “phô trương” có vẻ “đồ sộ” lắm, nhưng không hẳn là to tát gì, bởi vì chúng ta có những kiểu phô trương rất tinh vi. Chúa biết chúng ta có “máu” này nên Ngài đã cảnh báo, vậy mà chúng ta vẫn “dính” thói này. Làm gì cũng muốn được khen chứ không thích âm thầm, không muốn bị chê. Tiếng khen chẳng là gì, theo gió bay tuốt luốt, vậy mà người ta vẫn khoái tít mắt. Kể cũng lạ thật. Chắc hẳn những người này có “họ hàng” với mấy ông Pharisêu chứ chẳng là “người dưng” đâu.

Có lẽ vì người ta hay tránh né nên Chúa Giêsu nói thẳng chứ không bóng gió nữa: “Khi bố thí, đừng có khua chiêng đánh trống như bọn đạo đức giả thường biểu diễn trong hội đường và ngoài phố xá, cốt để người ta khen. Thầy bảo thật anh em, chúng đã được phần thưởng rồi. Còn anh, khi bố thí, đừng cho tay trái biết việc tay phải làm, để việc anh bố thí được kín đáo. Và Cha của anh, Đấng thấu suốt những gì kín đáo, sẽ trả lại cho anh.” (Mt 6:2-4) Chúa nói thật chứ không đùa, nhưng rồi Chúa nói thì kệ Chúa, tay phải làm mà không cho tay trái biết thì… “uổng” lắm. Thật vậy, người ta vẫn đua nhau làm Bảng Vàng hoặc Bằng Ân Nhân để thỏa mãn các “nhà hảo tâm” cho họ có dịp “khoe” bằng cách treo giữa nhà. Thế mới “oai” chứ!

Và sau đó Ngài còn “láy” thêm: “Khi cầu nguyện, anh em ĐỪNG làm như bọn đạo đức giả: chúng THÍCH đứng cầu nguyện trong các hội đường, hoặc ngoài các ngã ba ngã tư, cho người ta thấy. Thầy bảo thật anh em: chúng đã được phần thưởng rồi. Còn anh, khi cầu nguyện, hãy vào phòng, đóng cửa lại, và cầu nguyện cùng Cha của anh, Đấng hiện diện nơi kín đáo. Và Cha của anh, Đấng thấu suốt những gì kín đáo, sẽ trả lại cho anh.” (Mt 6:5-6) Rất nên “suy tư” điều Chúa Giêsu nói là “đã được phần thưởng rồi,” suy nghĩ nghiêm túc, đúng hướng chứ đừng cố ý “bẻ lái” đi đâu. Có lẽ lời này làm “chói tai” nên ít ai muốn nghe, và gây “nhức mắt” nên ít người ngó tới.

Trình thuật Mt 6:1-6, 16-18 dành cho ngày bắt đầu Mùa Chay – cả năm A, B và C. Như vậy, ít nhất mỗi năm chúng ta được “nhắc nhở” một lần. Nghĩa là ai càng nhiều tuổi thì càng nghe nhiều lần. Còn nữa, Chúa Giêsu cảnh báo tiếp: “Còn khi ăn chay, anh em CHỚ làm bộ rầu rĩ như bọn đạo đức giả: chúng làm cho RA VẺ thiểu não, để thiên hạ thấy là chúng ăn chay. Thầy bảo thật anh em, chúng đã được phần thưởng rồi. Còn anh, khi ăn chay, nên rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm, để KHÔNG ai thấy là anh ăn chay ngoại trừ Cha của anh, Đấng hiện diện nơi kín đáo. Và Cha của anh, Đấng thấu suốt những gì kín đáo, sẽ trả lại cho anh.” (Mt 6:16-18) Khó ghê, nhưng không thể làm khác được.

Mệnh đề xác định “đã được phần thưởng rồi” được dùng ở thì quá khứ – chứ không ở thì hiện tại hoặc tương lai. Mệnh đề này được nhắc tới ba lần, mà người Việt thường nói là “quá tam ba bận.” Điều Ngài nói đó có nghĩa là đã được phần thưởng đời này thì đời sau không được nữa. Thế thì thật đáng sợ, tốt nhất là đấm ngực và sám hối chân thành: “Lạy Thiên Chúa, xin lấy lòng nhân hậu xót thương con, mở lượng hải hà xoá tội con đã phạm. Xin rửa con sạch hết lỗi lầm tội lỗi con, xin Ngài thanh tẩy.” (Tv 51:3-4) Kinh Thánh nói: “Đừng hổ thẹn xưng thú tội lỗi mình, đừng ngăn chặn dòng sông đang chảy.” (Hc 4:26) Và Kinh Thánh vừa phân tích vừa giải thích: “Kẻ giấu tội mình sẽ không thành đạt, nhưng ai xưng thú và chừa tội sẽ được xót thương.” (Cn 28:13)

Lạy Thiên Chúa, chúng con nhận biết thân tro kiếp bụi với tội lỗi chúng con đã phạm, chúng con chân thành sám hối, trở về với tấm lòng tan nát, xin Ngài xót thương và tha thứ. Chúng con chỉ là thụ tạo mà dám phản nghịch với Ngài và kiêu hãnh với tha nhân, xin giúp chúng con triệt tiêu “cái tôi” bằng mọi giá. Chúng con cầu xin nhân danh Thánh Tử Giêsu, Đấng Cứu Độ duy nhất của nhân loại. Amen.

MÙA CHAY THÁNH THIỆN

Lm. Giuse Nguyễn Hữu An

Những ngày gần Tết, hoa tươi và cây cảnh được bày bán khắp mọi nẻo đường phố thị thôn quê. Đủ mọi loại hoa kiểng, lắm màu hương sắc. Gia đình nào cũng mua hoa chưng Tết. Tôi cũng mua cây mai nhiều nụ và mấy chậu hoa hồng hoa cúc để làm đẹp phòng khách. Nâng niu, chăm sóc thật kỹ lưỡng. Mồng Bốn Tết, hoa đã héo rụng đầy phòng. Phải quét rác thôi, gom cả mai cả hồng cả cúc đi đốt. Ôi Hương sắc của hoa! Hôm qua tươi đẹp, hôm nay héo tàn rụng úa. Hôm qua “nâng như nâng trứng, hứng như hứng hoa”, hôm nay quét bỏ như rác rưởi.

Mùa Chay khởi đầu với Thứ Tư Lễ Tro, nghĩ về hoa và rác như nghĩ về thân phận tro bụi của kiếp người theo lời Thánh Vịnh 102: “Đời sống con người giống như hoa cỏ.Như bông hoa nở trên cách đồng.Một cơn gió thoảng đủ làm nó biến đi.Nơi nó mọc không còn mang vết tích”.

Đời người cũng tựa đời hoa. Khi tươi nở, hoa rực rỡ khoe sắc, hoa ngào ngạt toả hương, ai cũng yêu cũng quý. Khi ủ rũ héo tàn, hương sắc của hoa rụng úa tàn tạ, chỉ mau vứt vào thùng rác. Hôm trước nâng niu, hôm sau vứt bỏ. Một đời hoa chóng tàn phai như lời sách Giảng viên: “Phù hoa nối tiếp phù hoa, chi chi chăng nữa cũng là phù hoa” (Gv 1,2).

Mùa Chay được khởi đầu bằng nghi thức xức tro trên đầu. Thừa tác viên đọc "Hỡi người hãy nhớ mình là tro bụi và sẽ trở về bụi tro” và xức tro trên trán tín hữu. Đây là lời Thiên Chúa báo cho Ađam biết khi nguyên tổ vừa phạm tội. Giáo Hội cũng lặp lại những lời ấy trong phần xức tro để nhắc nhở về thân phận cát bụi của con người.

Nghi thức xức tro bắt nguồn từ truyền thống xa xưa của dân Do thái. Trong Cựu ước, mỗi khi muốn tỏ lòng ăn năn hối cải, người Do thái thường xức tro trên đầu, ngồi trên đống tro và mặc áo vải thô hoặc xé áo ra.

Trong lúc quân đội của Assyria do Tướng hùng hổ Holoferno chỉ huy tiến vào Israel, mọi người dân Giêrusalem, cả phụ nữ và trẻ em, phủ phục xuống đất trước Ðền Thánh và bỏ tro trên đầu, giang tay lên trời, khẩn cầu Thiên Chúa (Judit 4,11). Ông Gióp, sau khi tha thiết kêu cầu Thiên Chúa cứu mình trong cơn cực khổ, hoạn nạn, bị mọi người từ bỏ, trở về với Chúa với tất cả niềm tin tưởng và thề hứa: "Lạy Chúa, con xin rút lời than phiền, trách móc, con đau đớn bỏ tro bụi trên con" (Job 42, 6). Bị đe dọa tàn phá, sau khi nghe tiên tri Giona giảng, toàn dân thành Ninivê, từ Vua đến dân thường và cả loài vật nữa, bỏ tro trên đầu, mặc áo nhặm, xin ơn tha thứ và đã được Thiên Chúa thương đến (Jona 3,5).

Việc xức tro và xé áo trước hết nói lên sự buồn phiền đau đớn vì đã phạm nhiều tội lỗi.

Việc xức tro và xé áo cũng làm cho tội nhân ý thức thân phận con người bọt bèo, cuộc đời mau chóng tàn phai như giấc mộng. Đời người như một nắm tro bụi, chỉ một làn gió nhẹ thoảng qua đủ xoá sạch vết tích.

Sách Giảng Viên viết rằng :"Tất cả chỉ là phù vân". Phù là trôi nổi, huyền ảo. Vân là mây. Phù vân là bèo dạt mây trôi, là hay thay đổi, mau qua, tàn phai. Mọi của cải vật chất trên trần gian này, kể cả cuộc sống của mỗi người đều là phù vân.

Văn chương Việt nam khi nói tới cái gì bấp bênh, vô định, chóng tàn, thường dùng hình ảnh bọt bèo: "Chút thân bèo bọt dám phiền mai sau" (Nguyễn Du).

Bọt là bong bóng nước mong manh, tan trong chốc lát. Hình ảnh bọt diễn tả cái vắn vỏi của cuộc đời. Bèo gợi lên ý tưởng về sự lênh đênh, trôi nổi, vô định :

”Lênh đênh duyên nổi phận bèo.

Tránh sao cho khỏi nước triều đầy vơi” (Ca dao).

“Bèo dạt, mây trôi đành với phận” (Chu Mạnh Trinh)

Cuộc đời làm sao mà không bi đát khi nó là phù vân, khi nó vừa là bọt chóng tan, vừa là bèo trôi nổi, dật dờ không bến?

Cuộc đời tuy có là bèo bọt. Phận người dù phù hoa, mau chóng tàn phai trở về bụi đất. Con người bởi đất nhưng con người không bằng đất, con người có sinh khí, có hơi thở. Con người là hoạ ảnh và hình ảnh của Đấng dựng nên mình. Sự cao cả của con người là bắt nguồn từ chính Đấng là Sự Sống, Đấng Hằng Sống, con người là hình ảnh và hoạ ảnh của Đấng vô thuỷ vô chung, nên sự sống con người mang hình thái bất diệt, vượt xa các loài được tạo dựng. Lòng thương xót của Thiên Chúa không dựng nên con người, theo cái bên ngoài của Thiên Chúa, nhưng cho con người mang hoạ ảnh và hình ảnh của Người. Theo quan niệm của Nho Giáo, con người là sự tích tụ của tinh thần và khí chất nên con người có sự sáng suốt để hiểu các sự vật. Là hoạ ảnh và hình ảnh của Thiên Chúa, con người có một phẩm giá trổi vượt trên các loài được tạo dựng, con người một phần giống Thiên Chúa bởi quyền cai quản trên vạn vật và bởi con người có trí khôn, tự do.

Sứ điệp Mùa Chay năm nay với chủ đề: “Này chúng ta lên Giêrusalem” (Mt 20,18). Mùa chay: Thời gian làm tươi mới Niềm tin, Hy vọng và Tình yêu”, Đức Thánh Cha Phanxicô mời gọi chúng ta sống ba thực hành quen thuộc của Mùa chay: “Ăn chay, cầu nguyện và bố thí, như lời rao giảng của Chúa Giêsu (x. Mt 6,1-18), là điều kiện giúp chúng ta hoán cải và thể hiện sự hoán cải. Nẻo đường khó nghèo và bỏ mình (ăn chay), quan tâm và yêu thương chăm sóc người nghèo (bố thí), và như trẻ thơ trò chuyện với Chúa Cha (cầu nguyện) làm cho chúng ta có thể sống đức tin chân thành, đức cậy sống động và đức ái tích cực.” (Sứ điệp Mùa chay 2021, dẫn nhập).

Ba thực hành đạo đức, bố thí ăn chay và cầu nguyện là ba vũ khí tuyệt hảo để chống lại sự tấn công của ma quỷ và đền bù tội lỗi mình. Những việc lành phúc đức này, khi được thi hành thì hãy làm với tất cả tấm lòng của mình, không làm để khoe khoang. Chỉ cần Thiên Chúa thấu hiểu và biết cho chúng ta là đã đủ rồi. Đừng làm để được người đời khen và vì thế mà chúng ta mất đi lời khen tặng của Thiên Chúa (x.Mt 6,1-6).

Ăn chay và kiêng thịt, chịu tro chỉ là hình thức bên ngoài mà thôi. Canh tân nội tâm vẫn là trọng tâm của mùa chay. Kiêng bớt các tội là điều mà Thiên Chúa mong muốn. Sửa đổi tính nết để trở thành người tốt hơn, đạo đức hơn, thánh thiện hơn. Bớt nói hành, nói xấu, lười biếng việc đạo đức là điều phải thực hành.

Xã hội càng duy vật và giàu có, người ta càng có khuynh hướng quên đi một số quy luật cơ bản của đời sống tinh thần. Quy luật xem ra bị lãng quên nhiều nhất chính là ăn năn sám hối, để rèn luyện ý chí hầu có thể làm chủ bản thân. Trong mọi cuộc đấu tranh, sự đấu tranh với bản thân là gay go hơn cả. Chính vì thế có một số người, sau khi đã đấu tranh thất bại với bản thân thì hoàn toàn nản chí, không còn muốn đấu tranh với chính mình nữa và thường xuyên chiều theo con người hư đốn của mình. Có những người khác, vì không bao giờ đấu tranh với chính mình, nên chỉ dành thời giờ và sức lực để đấu tranh chống tha nhân và ức hiếp người yếu thế.

Mùa Chua là mùa ăn năm sám hối. Mục đích của việc ăn năn sám hối là hãm mình. Hãm con người mình lại, hãm bớt dục vọng, hãm bớt đam mê, hãm bớt thói hư tật xấu, hãm bớt sự tham lam của cải, hãm bớt sự hung hăng gây chiến, hãm bớt lòng tự cao tự đại, hãm bớt cả những sở thích thường nhật. Sự hãm bớt như thế có một tác dụng rất lớn, nếu được thực hành thường xuyên sẽ tạo cho ta một nội lực một sức mạnh giúp ta làm chủ bản thân khi cần thiết. Ðức tính tự chủ dễ nảy sinh và phát triển nơi những con người quen hãm mình. Và chính đức tính ấy làm cho con người thực sự tự do, làm chủ bản thân, không nô lệ chính mình vào bất cứ điều gì. Thoạt nghĩ tới thì sự hãm mình có vẻ là một sự gò bó, giới hạn, cắt xén, làm cho con người không còn được tự do thoải mái. Chính vì thế mà nhiều người trong xã hội hôm nay, kể cả những người có đạo, thậm chí cả những người sống đời tu trì, không thích hãm mình, và hầu như không còn hãm mình nữa. Ðó là lý do của sự xuống dốc về đạo đức trong gia đình và ngoài xã hội .

Giáo Hội biết rõ cứ sự thường người ta không thích hãm mình, nên thường dạy hy sinh đi đôi với sự hãm mình. Hy sinh là tự nguyện chết đi, là thông phần với cuộc Khổ Nạn của Chúa Giêsu, kết hợp với hiến tế thập giá của Ngài. Hy sinh làm những điều mình không thích quả thật là từ bỏ chính mình để bước theo Chúa. Hy sinh là liều mất sự sống, thì sẽ được sống, là đánh mất bản thân, thì sẽ gặp lại bản thân. Hy sinh là chết đi để được vui sống muôn đời. Hy sinh là đi con đường thập giá dẫn tới vinh quang Phục Sinh. Nếu không có động lực nào thúc đẩy thì con người rất ngại hy sinh hãm mình. Nhưng khi có động lực là tình yêu, con người có thể hy sinh dễ dàng. Hãm mình hy sinh không còn là gánh nặng, trái lại còn trở nên nhẹ nhàng cho những ai đang yêu Chúa và yêu những người khác. Chính vì thế mà hãm mình hy sinh thường đi chung với cầu nguyện. Có cầu nguyện, tiếp xúc với Chúa, gặp gỡ Chúa, cảm nghiệm tình yêu của Chúa, chúng ta sẽ sẵn sàng hy sinh nhiều thứ, và dễ dàng làm chủ bản thân mình. Đời sống cầu nguyện thường được nuôi dưỡng bằng những hy sinh nho nhỏ trong đời sống thực tế mỗi ngày.

Mùa Chay là thời gian thuận tiện để cầu nguyện, để ăn năn sám hối để hy sinh hãm mình, nhờ đó mà canh tân bản thân mình ngày mỗi hoàn thiện hơn.

Con người là “hoa” và cũng là “rác”, nhưng với tình yêu Chúa Kitô, con người không còn là bèo bọt, không là phù hoa mà là con người của thần khí, trổ sinh những hoa quả của Thánh Linh (Gal 5,22). Một trong những hoa trái của Thánh Linh là đức ái.

Đức bác ái Kitô giáo là tình yêu đối với Thiên Chúa giáu lòng xót thương được cụ thể hóa bằng hành động yêu thương phục vụ tha nhân. Trong sứ điệp Mùa Chay năm nay, Đức Thánh cha Phanxicô mời gọi: “Mỗi giây phút của cuộc đời đều là thời gian để chúng ta tin tưởng, hy vọng và yêu thương. Lời kêu gọi sống Mùa chay như hành trình hoán cải, cầu nguyện và chia sẻ của cải, giúp cho niềm tin đến từ Chúa Kitô hằng sống, niềm hy vọng được cảm hứng do hơi thở của Chúa Thánh Thần và tình yêu chảy tràn từ trái tim nhân hậu của Chúa Cha được sống động trở lại nơi cộng đồng và cá nhân mỗi người chúng ta.” (Sứ điệp Mùa chay 2021, số 3).

Làm việc bác ái, chúng ta sẽ sống một Mùa Chay thánh thiện.

Mùa Chay thánh thiện là mùa xuân tâm hồn cho những ai sống vững vàng trong đức tin và dạt dào lòng yêu mến.

XÉ LÒNG HOẶC KHÔNG XÉ GÌ HẾT!

Lm. Giuse Nguyễn Trọng Sơn

Các bài Sách Thánh hôm nay đều lưu ý đến việc sám hối mang tính nội tâm: “Ge 2,13 Đừng xé áo, nhưng hãy xé lòng”.

Tiên tri Goen chú ý đến việc phụng tự, nhưng ông cũng rất lưu ý đến nội tâm. Với ông, chỉ nguyên những nghi thức phụng tự mà thôi thì không ổn! Ngày xưa, người ta tỏ lòng sám hối bằng hành vi xé áo, mặc áo vải thô. Nhưng tiên tri nói: Hãy xé lòng!

Với các hành vi tỏ lòng sám hối khác là ăn chay, cầu nguyện và chia sẻ cho người nghèo, Chúa Giêsu cũng nói: đừng làm điều đó như là hình thức trước mặt người ta, nhưng hãy làm với tất cả tấm lòng và trước mặt Thiên Chúa.

Tất cả những lối sám hối hình thức có một điểm chung là: người được coi là hối nhân ‒ có thể gọi như vậy không nếu họ không thực lòng sám hối?‒ tìm kiếm chính mình chứ không phải là hướng về Thiên Chúa! Lòng sám hối thực sự phải theo một hướng khác.

Thánh Phaolô nói với các tín hữu Côrintô: “2 Cr 5,20 Nhân danh Đức Kitô, chúng tôi nài xin anh em hãy làm hoà với Thiên Chúa/ We implore you on behalf of Christ, be reconciled to God. Câu ấy phải được hiểu là: anh em hãy để cho mình được làm hoà với Thiên Chúa. Chính Thiên Chúa mới là người đi bước trước để làm hoà với con người nhờ Chúa Giêsu Kitô. Con người là tội nhân, đã xúc phạm đến Thiên Chúa, nhưng chính Người lại là người đi làm hoà với họ trước! Cái chết của Chúa Giêsu Kitô trên thập giá là lời tha thứ của Thiên Chúa và là bước đi trước của Thiên Chúa muốn làm hoà với con người!!!

Rm 5,6 Quả vậy, khi chúng ta không có sức làm được gì vì còn là hạng người vô đạo, thì theo đúng kỳ hạn, Đức Kitô đã chết vì chúng ta.

Rm 5,8 Thế mà Đức Kitô đã chết vì chúng ta, ngay khi chúng ta còn là những người tội lỗi; đó là bằng chứng Thiên Chúa yêu thương chúng ta.

Đó là kinh nghiệm của chính thánh Phaolô.

Thử hỏi: đứng trước một Thiên Chúa như vậy, mà chúng ta còn đi tìm kiếm vẻ đạo đức trước mặt người đời, còn có thể dừng lại ở việc sám hối mang tính hình thức được nữa hay sao?!

KHỜI ĐẦU MÙA CHAY THÁNH 

Bác sĩ Nguyễn Tiến Cảnh, MD

Thứ Tư Lễ Tro là ngày khởi đầu mùa Chay Thánh, cơ hội để người Kitô hữu biểu lộ Niềm Tin của mình một cách công khai và rõ ràng. Nó phải được thể hiện ở mọi nơi mọi lúc, trong văn phòng, học đường, bệnh viện, trên xe bus, trạm xe lửa, chỗ xếp hàng mua thức ăn hay vật dụng. Dấu hiệu Thánh Giá được ghi bằng tro trên trán có một ý nghĩa rất quan trọng: Niềm tin không chỉ thể hiện ở trong nhà thờ nhưng hằng ngày trong suốt cuộc sống nơi công cộng. Nó là biểu hiệu con người không là gì cả, chỉ là tro bụi, sẽ chết và trở về với tro bụi. Remenbo quia pulvis es et in pulverem reverteris (St 3:19b).

Nghi thức phụng vụ và Tin Mừng ngày Lễ Tro không chỉ nhắc nhở chúng ta về tội lỗi và sự chết, mà còn kêu gọi mọi người phải lướt thắng tội lỗi trở về với chúa Kito và sửa soạn cuộc sống mới vào lễ Phục Sinh. 

Chúng ta cũng suy niệm về việc hòa giải với Thiên Chúa như thánh Phaolô đã khuyên nhân danh sứ giả của Chúa (2 Cr 5:20-21) và theo bài Tin Mừng hôm nay (Mt 6:1-6,16-18), Mátthêu đã chỉ cho chúng ta cách thương người, làm phúc là phải kín đáo không phô trương. Đức Phanxicô đã kết thúc thông điệp Mùa Chay 2016 của ngài bằng câu: “Ta muốn lòng nhân chứ không cần tế lễ” (Mt 9:13).

HÒA GIẢI VỚI THIÊN CHÚA VÀ MỌI NGƯỜI

Phụng vụ hôm nay giúp chúng ta cách hòa giải với Thiên Chúa. Hòa giải là một ơn phúc Chúa ban. Hòa giải phải thể hiện nơi tất cả mọi người: cá nhân, gia đình, quốc gia và cả dân tộc. Thánh Phaolô trong thư gửi tín hữu Côrintô (2 Cr 5:20-21) đã khuyên tín hữu hãy nhận thức là chính Thiên Chúa đã tự mình làm hòa với chúng ta qua Chúa Kitô, để chúng ta được hòa giải với Ngài và ban cho chúng ta chức vụ hòa giải (2 Cr 5:18). Thánh nhân cũng nói về một “thụ tạo mới trong Đức Kitô” (2 Cr 5:17) và tiếp tục nói với chúng ta: “Trong Đức Kitô, Thiên Chúa đã cho thế gian được hòa giải với Người. Người không còn chấp nhận tội nhân loại nữa và giao cho chúng ta công bố lời hòa giải. Vì thế chúng ta là sứ giả thay mặt Đức Kitô như chính Thiên Chúa dùng chúng ta mà khuyên dạy. Vậy nhân danh Đức Kitô, chúng tôi nài xin anh em hãy làm hòa với Thiên Chúa.” (2 Cr 5-19-20).

Khi nói hòa giải với Thiên Chúa, có nghĩa là bao gồm tất cả mọi người trong từng xã hội, cộng đồng, gia đình, cá nhân, nhóm, bộ lạc, quốc gia, dân tộc… Với sự quan phòng, Thiên Chúa đã làm hết giao ước này đến giao ước khác với nhân loại. Giao ước đầu tiên là giao ước trong vườn địa đàng với ông Ađam và bà Evà, giao ước với ông Noah sau trận đại hồng thủy và giao ước ông Abraham. Trong sách Joshua, chúng ta thấy giao ước với dân Israel khi ông Môsê dẫn dân Do Thái thoát cảnh nô lệ Ai Cập. Và bây giờ Thiên Chúa đã làm một giao ước cuối cùng với toàn thể nhân loại qua Đức Kitô là Đấng đã hòa giải với tất cả mọi người ở mọi quốc gia trên thế giới bằng cuộc khổ nạn, cái chết và phục sinh của Người.

Tôn thờ bí tích Thánh Thể là thờ lạy mầu nhiệm cứu chuộc cho chúng ta và hòa giải hoàn toàn với Thiên Chúa. Chúa Giêsu đã cứu rỗi nhân loại bằng cuộc khổ nạn, cái chết và phục sinh của Người. Trước khi nhận mình và máu thánh Chúa, chúng ta đã chứng tỏ mình đã làm hòa với tất cả mọi người. Bí tích Thánh Thể chỉ được thờ lạy bởi một cộng đồng đã hòa giải với nhau rồi. Khi thánh lễ kết thúc, chúng ta được sai đi muôn phương để đem hòa bình và sứ điệp hòa giải ấy cho tất cả mọi người.

SỨ GIẢ CỦA THIÊN CHÚA

Khi chúng ta được ủy nhiệm đem sứ điệp hòa giải đi mọi nơi là lúc chúng ta đã trở thành những sứ giả của Chúa Kitô (2 Cr 5:20). Sứ mệnh đó rất cao cả. Vì là sứ giả, chúng ta phải trung thành với đấng đã sai chúng ta đi. Sứ giả phải có niềm tin và khả năng. Trung thành với Chúa Kitô trong suốt hành trình cuộc sống là bằng cớ đáng tin cậy nhất.

Khi chúng ta hòa giải với Thiên Chúa, với chính mình và với tha nhân, thì lúc đó nếu chúng ta nuôi dưỡng được sự hòa giải của Chúa Kitô trong xã hội thì chúng ta có thể được gọi là Sứ giả của Hoàng Tử Hòa Bình. Vì Thiên Chúa đã sai con một người đến để hòa giải với thế giới, thì người cũng muốn chúng ta tái tạo sự hòa hợp giữa một thế giới đổ vỡ và một Giáo Hội phân hóa.

Chúng ta có thể áp dụng cách hòa giải này vào trong xã hội hiện nay được không? Thực hành ngay trong gia đình, giữa bạn bè, các thành viên cộng đồng. Nếu thất bại, chúng ta có tiếp tục làm đến khi thành công mới thôi không? Thật đáng buồn khi mà hận thù cứ kéo dài, hai bên không chịu ngồi lại với nhau và làm mất hòa khí vui vẻ. Phải chăng vì một lời nói hay một cử chỉ đã làm phật lòng nhau từ lâu trong một hoàn cảnh nào đó mà giờ này cũng chẳng ai còn nhớ!

TỪ BỎ BẢN THÂN MÌNH

Thánh Mátthêu đưa ra ba tiểu chuẩn để từ bỏ bản thân mình là: cầu nguyện, ăn chay và làm phúc (Mt 6:1-6,16-18). Trong những tác động này thì giả hình, khoe khoang muốn nguời ta khen, không phải là nhân đức Kitô giáo (Mt 5:12,46; 10:41-42), không thể chấp nhận khi thực hành ba việc trên.

Khi cầu nguyện “Hãy vào trong phòng riêng, đóng cửa lại và cầu nguyện cùng Thiên Chúa Cha của mình…” Khi ăn chay, “Đừng để cho ai biết ngoài Cha mình”. Khi làm phúc, “đừng cho tay trái biết việc tay phải làm, mà chỉ có Cha mình biết sẽ thưởng công cho” ( 6:1-5). Vậy cầu nguyện, ăn chay và làm phúc là ba tiêu chuẩn chính tượng trưng cho ba nhân đức là Đạo đức, Tận hiến, Chân thật mà Chúa mong đợi nơi người Kitô hữu phải có trong mùa Chay Thánh này. 

KÍN CHAY

[Niệm ý Mt 6:1-6, 16-18]

ĂN CHAY phải kín đáo

Chớ nhốn nháo, phô trương

Chúa Cha biết hết ráo

Ai thật, ai khoe khoang.

CẦU NGUYỆN đừng đòi hỏi

Chỉ muốn theo ý riêng

Vào phòng, đóng cửa lại

Đừng phô trương ngoài đường.

BỐ THÍ là chia sẻ

Chẳng tùy ít hay nhiều

Cái to cũng là nhỏ

Có khi thấp mà cao.

Đừng khua chiêng, đánh trống

Kẻo điếc tai xóm làng

Đừng ôm kinh cả đống

Đọc to mà chẳng làm.

Được người ta khen ngợi

Là nhận phần thưởng rồi

Ngày mai đừng đòi hỏi

Phần thưởng là Nước Trời.

XIN CHAY

Ăn chay nhưng vẫn tươi cười

Chẳng sầu ủ rũ như người khó khăn

Xức tro, tịnh khẩu, tịnh tâm

Ăn năn, đền tội, canh tân, nguyện cầu

Ăn chay là cách mến yêu

Vâng lời Thiên Chúa, bước theo đường lành

Ăn chay là để sửa mình

Ép thân xác để tâm linh nhẹ nhàng

Quay về từ cõi hoang đàng

Cầu xin Thiên Chúa xót thương chữa lành

Bốn mươi ngày – một hành trình

Đời thường tới cõi trường sinh, vĩnh hằng.

Với mục đích để Lời Chúa được loan truyền và thông tin Giáo hội được lan tỏa, Legio Mariæ sẵn lòng để các tổ chức và cá nhân sử dụng lại tin bài đã đăng trên báo giấy và báo mạng legiomariævn.com của mình.

Tuy nhiên, vì đức công bằng và sự bác ái, xin quý vị vui lòng ghi đầy đủ nguồn như sau: “Theo Đạo Binh Đức Mẹ, website: legiomariævn.com”.

Ngoài ra, nếu chia sẻ bài lên mạng xã hội (Facebook, Twitter…), đề nghị dùng đường dẫn gốc trên website của Đạo Binh Đức Mẹ.