Và vì sao trong thực đơn lại thay bằng món cá.

Bạn biết đấy, nếu bạn sống trong một thành phố toàn tòng Công giáo, trong Mùa Chay, các nhà hàng và các quảng cáo chỉ có một món duy nhất trong thực đơn: cá! Thậm chí tôi còn thấy trên các tờ rơi (flier) của các chuỗi cửa hàng bán thức ăn nhanh (fast-food), còn vạch rõ ra, lưu ý đâu là Thứ Tư Lễ Tro nữa! Tự nhiên ai cũng quan tâm đến các mùa phụng vụ của Giáo hội vậy ta!

Vậy tại sao Giáo hội hướng dẫn các tín hữu Công giáo kiêng thịt các ngày Thứ Sáu (cũng như Thứ Tư Lễ Tro và Thứ Sáu Tuần Thánh), nhưng lại chấp nhận cho họ ăn cá? Nghe kỳ kỳ nha!

Trước tiên, chúng ta nên đặt ra câu hỏi, “tại sao lại là Thứ Sáu?” Trang của Hội đồng giám mục Mỹ (USCCB) giải thích ngắn gọn thế này:

Người Công giáo theo truyền thống từ rất lâu đời, đã dành riêng ngày Thứ Sáu là ngày để thực hành việc sám hối, đền tội, qua đó họ sẵn lòng chịu đau khổ cùng với Đức Kitô hầu mong một ngày họ sẽ được hiển ngự cùng với Người. Đấy là cốt lõi của truyền thống kiêng thịt ngày Thứ Sáu, và dựa vào đó mà truyền thống này đã được giữ trong Giáo hội Công giáo thánh thiện.

Truyền thống cho rằng Đức Giêsu Kitô chịu khổ nạn, chịu chết trên cây thập giá vào ngày Thứ Sáu, do vậy, các Kitô hữu ngay từ đầu đã dành riêng ngày này để liên kết những đau khổ của họ với Đức Giêsu. Điều này đã đưa đến việc Giáo hội nhận các Thứ Sáu là đều là “Thứ Sáu Tốt Lành” cả, và trong ngày này các Kitô hữu có thể tưởng nhớ đến cuộc thương khó của Đức Kitô bằng việc dâng lên một việc hãm mình nào đó. Trong phần lớn lịch sử Giáo hội, thịt được chọn như một hiến lễ có giá trị vì nó gắn liền với các ngày đại lễ và lễ hội. Trong hầu hết các nền văn hoá cổ, thịt được coi như món cao lương mỹ vị và “con bê béo” sẽ không bị giết nếu không có lễ mừng gì đó. Vì Thứ Sáu được coi là ngày sám hối, hãm mình khổ chế, ăn thịt ngày Thứ Sáu để “mừng” cái chết của Đức Kitô, xem ra không thích hợp.

Nhưng tại sao cá lại không được coi là “thịt”?

Luật Giáo hội xác định việc kiêng thịt là kiêng các “con thú trên mặt đất”.

Luật kiêng thịt xác định thịt là thịt chỉ của những giống vật như gà, bò, cừu hay lợn — tức là tất cả những giống vật sống trên mặt đất. Chim muông cũng được kể là thịt.

Bên cạnh đó, cá thì không được xếp xếp loại như vậy.

Cá được xếp là một loài động vật khác. Các giống cá nước mặn và nước ngọt, các động vật lưỡng cư, các loài bò sát (động vật máu lạnh) các loài tôm, cua, ốc vẹm… thì được phép ăn.

Từ Latinh được dùng để mô tả thứ “thịt” không được phép ăn trong ngày Thứ Sáu là từ carnis, chỉ riêng về “thịt của các thú vật” và không bao giờ hàm nghĩa là cá vào trong đó. Bên cạnh đó, cá trong các nền văn hoá này không được xem là món ăn “long trọng, lễ hội”, nhưng là một món ăn khổ hạnh mà thôi.

Nền văn hoá hiện nay của chúng ta thì khác biệt rất nhiều, vì thịt nói chung được coi là món ít mắc tiền hơn trong thực đơn, và thịt cũng không còn mối liên hệ có tính văn hoá nào với các đại lễ, hay lễ mừng nữa. Đây là lý do nhiều người cảm thấy bối rối về các quy định, đặc biệt là những ai vốn ưa ăn cá và không coi đó là một việc hãm mình, khổ chế gì cả.

Nói tóm lại, Giáo hội muốn khích lệ các tín hữu thành tâm thi hành một việc hy sinh để dâng lên Chúa, và kết hợp những khổ đau của mình với những thống khổ mà Đức Kitô phải chịu trên thập giá. Các món thịt như đã được xác định chỉ là việc hãm mình rất cơ bản, quan trọng là bạn không nên quên mất ý hướng được đặt để nơi quy định này. Ví dụ, quy định ấy không đồng nghĩa với việc, bạn cứ thoải mái xơi tôm hùm tì tì vào các buổi tối Thứ Sáu trong Mùa Chay. Mấu chốt vấn đề là, thi hành một việc hy sinh, để giúp một người đến gần Đức Kitô hơn, đến gần Đấng vì yêu chúng ta, đã hiến dâng lên hiến lễ tột bực, trọn vẹn nhất mà một con người có thể thực hiện.

Vai trò quan trọng của việc trưng bông, trưng hoa trong Thánh Lễ

Việc trưng bông, trưng hoa hàm chứa nhiều tầng ý nghĩa biểu trưng thiêng liêng không nên bỏ qua.

Nơi cung thánh của nhiều Thánh đường Công giáo, việc trưng bông, trưng hoa là cách trang trí thường thấy nhất. Các bình bông có thể được trưng quanh bàn thờ khi có Thánh Lễ, hay trước các bức tượng hay hoạ phẩm có giá trị.

Hoa nến xem chừng chỉ là những thứ gì đó tuỳ phụ, theo sau, nhưng thật ra Giáo hội có những quy tắc và quy định về đến việc trưng bông, trưng hoa, và sử dụng chúng như những biểu trưng mang ý thiêng liêng đặc thù.

Ví dụ, Hướng dẫn chung của Sách Lễ Rôma chỉ dẫn: "Việc trưng bông, trưng hoa luôn luôn ở mức độ chừng mực và phải bố trí chung quanh bàn thờ hơn là bên trên bàn thờ." Ngoài ra, "Trong Mùa Vọng, việc trưng bông, trưng hoa quanh bàn thờ được tiết chế, sao cho phù hợp với đặc tính của thời gian trong năm phụng vụ này, đó không phải là biểu lộ quá sớm sự vui mừng trọn vẹn nơi biến cố Giáng sinh. Trong Mùa Chay, không được phép trang trí bàn thờ bằng hoa. Tuy nhiên, có ngoại lệ là Chúa nhật Hãy vui lên (Chúa nhật IV Mùa Chay), và các Lễ trọng."

Như vậy, việc trưng bông, trưng hoa là để thể hiện niềm vui, và đó là lý do việc này bị hạn chế trong các Mùa Vọng và Mùa Chay u sầu.

Ngoài ra, trưng bông, trưng hoa còn với mục đích nhắc nhớ chúng ta về công trình sáng tạo của Thiên Chúa và vẻ tuyệt mỹ nơi công trình của Người. Tác giả Nikolaus Gihr trong quyển sách The Holy Sacrifice of the Mass (Thánh Lễ, hy tế thánh) của ông, đã trình bày ý nghĩa thiêng liêng này.

Một tu sỹ Capuchin tốt lành là thánh Francis Borgia, thường hay nói: "Thiên Chúa giữ lại cho chúng ta ba thứ từ vườn Địa Đàng: các vì sao, những bông hoa và ánh mắt trẻ thơ." Thật vậy, các loài hoa có một vị trí đặc biệt trong công trình sáng tạo của Chúa; chúng ở trên mặt trái đất cũng như các vì sao thì ở trên trời — chúng là những dấu tích không thể xóa nhòa của một cõi đã bị đánh mất, một thiên đường nơi trần thế, chúng ít bị "ám mùi" hay huỷ hoại bởi tội lỗi nhất. Sắc màu rực rỡ, hương thơm ngào ngạt của chúng, chính là những mạc khải về vẻ tuyệt mỹ và tốt lành của Thiên Chúa, biểu tượng cho lòng nhân của Người, là những hoạ ảnh phản chiếu những hình mẫu gốc, đích thật của Người (Is 25,1).

Các loài hoa cũng nhắc nhớ chúng ta về đời sống thiêng liêng và các nhân đức mà chúng ta nên mặc lấy cho tâm hồn mình.

Các loài hoa còn tượng trưng cho những ưu tính, ân sủng và nhân đức siêu nhiên mà linh hồn cần tô điểm; vì các thánh nhân khoe hương khoe sắc như bông huệ tỏa hương thơm ngát trước nhan Chúa. Nhờ vẻ tươi tắn và mỹ miều đón nhận được từ nơi mặt trời, từ nơi mà chúng luôn quy hướng về, các loài hoa biểu trưng cho sự tinh khôi và thánh thiện mà chúng ta nhận được từ Đức Ki-tô, là Mặt Trời Công Chính, và nhờ đó chúng ta lại tôn vinh Người như là Ánh Dương trong đời sống thiêng liêng của chúng ta. — Hơn thế, việc trưng bông, trưng hoa nơi bàn thờ, còn biểu thị rằng: sự tăng triển về ân sủng, đời sống cầu nguyện và nhân đức được hiển hiện nhờ ánh sáng siêu nhiên và nhờ hơi ấm linh thánh chiếu tỏa ra từ mặt trời là Hy Tế Thánh Thể.

Lần tới khi tham dự Thánh Lễ, nhìn ngắm những bông hoa trang trí nơi cung thánh, bạn hãy nhớ lại những tầng ý nghĩa thâm sâu này, để nâng tâm hồn mình lên cùng Chúa khi bạn bước vào cử hành tiệc Thánh Thể nhé.

Với mục đích để Lời Chúa được loan truyền và thông tin Giáo hội được lan tỏa, Legio Mariæ sẵn lòng để các tổ chức và cá nhân sử dụng lại tin bài đã đăng trên báo giấy và báo mạng legiomariævn.com của mình.

Tuy nhiên, vì đức công bằng và sự bác ái, xin quý vị vui lòng ghi đầy đủ nguồn như sau: “Theo Đạo Binh Đức Mẹ, website: legiomariævn.com”.

Ngoài ra, nếu chia sẻ bài lên mạng xã hội (Facebook, Twitter…), đề nghị dùng đường dẫn gốc trên website của Đạo Binh Đức Mẹ.