ĐỨC MẸ MARIA TRONG TIN MỪNG THEO THÁNH GIOAN
Ảnh trái: Bìa sách 'Tiếng nói của Đức Mẹ trong Phúc Âm theo Thánh Gioan' của Michael Pakaluk. Ảnh phải: Giovanni Battista Salvi da Sassoferrato, “Đức Trinh Nữ cầu nguyện”, Bảo tàng Quốc gia Luân Đôn. (ảnh: Gateway Editions)
GIẤU MÌNH GIỮA CHỐN ĐÔNG NGƯỜI
TIẾNG NÓI CỦA ĐỨC MẸ MARIA TRONG TIN MỪNG THEO THÁNH GIOAN
Thánh Gioan đã sống bên Đức Trinh Nữ Maria trong khoảng ba mươi năm (x. Ga 19,26-27). Khoảng thời gian ấy đã để lại dấu ấn như thế nào trong Tin Mừng thứ tư? Đây chính là câu hỏi gợi mở một hướng tiếp cận độc đáo trong nghiên cứu Kinh Thánh.
Trong tác phẩm The Hound of the Baskervilles, Sherlock Holmes nhận xét: “Thế giới này đầy rẫy những điều hiển nhiên mà không ai buồn để ý.”
Liệu nhận định này có thể áp dụng cho Tin Mừng theo Thánh Gioan không?
Điều gì sẽ xảy ra nếu văn bản ấy chịu ảnh hưởng sâu sắc của một nhân vật hiện diện cách âm thầm, gần như “ẩn mình” trước mắt mọi người — đó là Đức Maria? Và nếu điều đó là thật, đâu là những dấu chỉ để nhận ra?
Đó chính là tiền đề mà Michael Pakaluk khai triển trong công trình Tiếng nói của Đức Mẹ Maria trong Tin Mừng theo Thánh Gioan.
“GIỌNG NÓI NỀN” CỦA ĐỨC MARIA
Pakaluk đề xuất một phương pháp đọc đặc biệt: lắng nghe “giọng nói nền” của Đức Maria — một sự hiện diện không trực tiếp nhưng xuyên suốt toàn bộ văn bản.
Ông nhận định: “Thánh Gioan đã sống bên Đức Trinh Nữ Maria khoảng ba mươi năm tại Giêrusalem và Êphêsô (x. Ga 19,26-27). Chỉ một ngày trò chuyện với Mẹ về cuộc đời Đức Kitô đã có thể thay đổi mọi suy nghĩ của chúng ta — vậy ba mươi năm sẽ để lại dấu ấn sâu đậm thế nào?”
Cách tiếp cận này tương tự phương pháp ông từng áp dụng khi nghiên cứu mối liên hệ giữa thánh Phêrô Tông đồ và thánh sử Máccô trong việc hình thành Tin Mừng Máccô.
MỘT CÁI NHÌN KHÁC VỀ BIẾN CỐ PHỤC SINH
Một khám phá đáng chú ý mà Pakaluk chia sẻ liên quan đến trình thuật Ga 20: việc Gioan Tông đồ “thấy và tin” khi nhìn các khăn liệm.
Ông gợi ý rằng:
-
Các môn đệ cần dấu chỉ hữu hình để tin.
-
Nhưng Đức Maria thì khác: Mẹ đã tin vào biến cố Phục Sinh ngay từ trước, không cần chứng cứ bên ngoài.
Đây là một trực giác thần học sâu sắc về đức tin của Đức Maria (fides Mariae): một đức tin mang tính chiêm niệm và nội tâm, vượt trên kinh nghiệm giác quan.
“KHÔNG BIẾT KINH THÁNH LÀ KHÔNG BIẾT ĐỨC KITÔ”
Pakaluk trích dẫn lời thánh Giêrônimô Thánh: “Không biết Kinh Thánh là không biết Đức Kitô.”
Từ đó, ông xác định công trình của mình không chỉ là dịch thuật, mà còn là chú giải thần học (exegetica theologica), nhằm giúp độc giả đọc Tin Mừng như lời chứng sống động của các nhân chứng.
ĐỨC MARIA TRONG TRUYỀN THỐNG HỘI THÁNH
Một nguồn cảm hứng quan trọng của Pakaluk đến từ Đức Gioan Phaolô II, đặc biệt trong Tông thư Rosarium Virginis Mariae: “Những ký ức về Chúa Giêsu, được khắc sâu trong tâm hồn Mẹ, luôn đồng hành với Mẹ… Những ký ức ấy, theo một nghĩa nào đó, chính là Kinh Mân Côi mà Mẹ không ngừng lần hạt.”
Ở đây xuất hiện một khái niệm quan trọng: “ký ức cứu độ” (memoria salutis) — ký ức không chỉ là hồi tưởng, mà là sự hiện diện sống động của mầu nhiệm cứu độ trong tâm hồn Đức Maria.
CHIỀU KÍCH “NỮ TÍNH” TRONG VIỆC ĐÓN NHẬN TIN MỪNG
Pakaluk còn đề xuất một nhận định đáng chú ý:
Có một cách đón nhận Tin Mừng mang tính “nữ tính” — không phải theo nghĩa sinh học, nhưng là theo chiều kích thần học:
-
khả năng lắng nghe;
-
sự đón nhận nội tâm;
-
tình yêu mang tính mẫu tử.
Nhờ Đức Maria, ngay cả người nam cũng có thể bước vào cách đón nhận này. Đây là điều mà thần học gọi là: “tính tiếp nhận” (receptivitas) — một thái độ nền tảng của đời sống đức tin.
KẾT LUẬN
Công trình của Pakaluk nhấn mạnh một chân lý quan trọng:
Việc yêu mến Đức Trinh nữ Maria không phải là một yếu tố phụ thêm vào Kitô giáo, nhưng thuộc về chính cốt lõi của Tin Mừng.
Nơi Đức Mẹ Maria, Hội Thánh học được cách:
-
lắng nghe Lời;
-
ghi nhớ trong lòng (x. Lc 2,19);
-
và sống mầu nhiệm Đức Giêsu Kitô cách trọn vẹn.
Qua đó, Tin Mừng theo Thánh Gioan không chỉ là lời của một Tông đồ, mà còn vang vọng một “tiếng nói âm thầm” — tiếng nói của người Mẹ đã “hằng ghi nhớ mọi kỷ niệm ấy, và suy đi nghĩ lại trong lòng” (Lc 2,19).
con sóng nhỏ chuyển ngữ
Với mục đích để Lời Chúa được loan truyền và thông tin Giáo hội được lan tỏa, Legio Mariæ sẵn lòng để các tổ chức và cá nhân sử dụng lại tin bài đã đăng trên báo giấy và báo mạng legiomariævn.com của mình.
Tuy nhiên, vì đức công bằng và sự bác ái, xin quý vị vui lòng ghi đầy đủ nguồn như sau: “Theo Đạo Binh Đức Mẹ, website: legiomariævn.com”.
Ngoài ra, nếu chia sẻ bài lên mạng xã hội (Facebook, Twitter…), đề nghị dùng đường dẫn gốc trên website của Đạo Binh Đức Mẹ.